Marynarka Wojenna RP
Untitled Document
poczta Marynarki Wojennejserwis informacyjny ZIMW

TRADYCJE MUNDURU MARYNARSKIEGO

Dlaczego granatowy?

Grupa oficerów angielskiej Royal Navy zdecydowała w 1745 roku o przedłożeniu petycji do Admiralicji o wprowadzenie jednolitego umundurowania na okrętach królewskiej floty. Admiralicja poprosiła autorów pomysłu o przedstawienie munduru własnego pomysłu, który był koloru granatowego z białymi wyłogami. Propozycja została zaakceptowana przez króla Jerzego II, który wprowadził ją jako obowiązującą od 1748 roku dla wszystkich oficerów. Inna ze wzmianek, mówi o kolorze niebieskim mundurów już w czasach rzymskich. Dotyczyła ona załóg szybkich łodzi żaglowych "picktae", które nosiły ww. mundury i farbowały żagle na niebiesko w celu pozostania jak najdłużej nierozpoznawalnym na tle morza w trakcie działań wojennych.

Mundur marynarski

Mundur marynarski został zatwierdzony dopiero w połowie XIX w Anglii i Francji. Wcześniej nie obowiązywały przepisy mundurowe, stąd też załogi wyglądały różnorodnie. Z czasem kapitanowie poszczególnych jednostek ubierali podległe im załogi w jednorodne uniformy własnych pomysłów.

Bluza marynarska (jumper)

Bluza marynarska pochodzi prawdopodobnie od tzw. chałatów marynarskich, noszonych w XVI i XVII przez wytrawnych żeglarzy. Pierwotnie bluza była bezkształtna, workowata, uszyta z płótna żaglowego z otworami na głowę i ręce, ale co najważniejsze - nieprzemakalna. Jedna z wersji powstania bluzy mówi o tym, że bosmani okrętowi uciekali się do porywania ludzi z lądu w celu uzupełnienia załogi. Najpierw upijano znalezionego kandydata, wyciągano go z tawerny, zakładano mu worek na głowę, który wiązano mocno wokół pasa. Po dostarczeniu na okręt, wycinano w worku otwór na głowę i ręce, aby pojmany mógł wykonywać prace pokładowe. W ten sposób powstał rodzaj bluzy marynarskiej.

Kołnierz marynarski z trzema paskami

Kołnierz marynarski powstał z czysto praktycznego punktu widzenia. W końcu XVII wieku marynarze nosili długie włosy, o których czystość nie dbali. Pojawił się rodzaj stałego kołnierza, który osłaniał górną część bluzy. Z czasem zaczęto wiązać włosy w warkocz, który grubo smarowano tzw. smołą sztokholmską dla nadania mu sztywności (chronił kark przed uderzeniem). Ze względu na marną jakość, smarowidło pozostawiało brudny ślad. Wprowadzono zatem drugi kołnierz ochronny, nakładany na stały kołnierz bluzy. Geneza powstania pasków na kołnierzu jest niejasna i ma wiele hipotez, zróżnicowanych pod względem pochodzenia. Trzy najważniejsze z nich to:
" upamiętnienie trzech wielkich zwycięstw admirała Horatio NELSONA pod Trafalgarem, Kopenhagą i na Nilu - flota angielska;
" upamiętnienie trzech wielkich zwycięstw admirała Fiodora USZAKOWA - flota rosyjska;
" "zaliczenie" w toku służby trzech oceanów: Atlantyckiego, Spokojnego i Indyjskiego - flota francuska.
Wiadomo na podstawie źródeł historycznych, że pod koniec XVII wieku majtkowie mieli zwyczaj naszywać na bluzach lub swetrach tasiemki w celu zaznaczenia długości stażu swojej służby. Podobnie wygląda sytuacja z marynarskim czarnym krawatem upinanym pod kołnierzem bluzy i wiązanym z przodu. Panuje opinia, iż jest to oznaka żałoby po śmierci NELSONA, a tymczasem krawat z czarnego jedwabiu noszono wcześniej w formie chustki na szyję. Niewykluczone jednak, że taką chustkę przecięto na pół (fakty takie miały miejsce w 1794 roku po śmierci dowódcy okrętu Berwick) i jedną część noszono wokół kapelusza, a drugą przypiętą do ramienia na znak pamięci o zmarłym dowódcy.

Spodnie marynarskie

Po 1825 roku we flocie brytyjskiej zastąpiono workowate spodnie do kolan tzw. slops, długimi spodniami marynarskimi rozszerzanymi u dołu. Ten charakterystyczny kształt miał podłoże czysto praktyczne, podyktowane specyfiką służby, wykonywaniem określonych prac na pokładzie i względami bezpieczeństwa. Często zachodziła potrzeba dobijania łodziami do brzegu, co wiązało się z koniecznością wchodzenia do wody. Brodzenie w wąskich spodniach było nieprzyjemne. W podobny sposób miało się szorowanie drewnianych pokładów, często na kolanach, stąd też dużo łatwiej było sobie poradzić, podwijając spodnie z szerokimi nogawkami. Ten krój spodni był także przydatny w przypadku wypadnięcia za burtę, ponieważ spodnie nie krępowały ruchów i w łatwy sposób można było je zdjąć w wodzie.

Czapka marynarska

Okrągła czapka bez daszka pochodzi od miękkiej czapki z XVII wieku i wyglansowanego kapelusza z XVIII wieku. Charakteryzowała się miękkością pierwszej i kształtem drugiego. Tego typu czapkę wprowadzono już w 1858 roku we francuskiej flocie, natomiast we flocie angielskiej dopiero w 1890 roku. Nowe nakrycie głowy było znacznie praktyczniejsze w warunkach okrętowych i przy wietrznej, morskiej pogodzie lepiej trzymało się głowy oraz dawało większe pole widzenia, zwłaszcza przy wspinaniu się na maszty. Przetrwała również czarna wstążka na otoku, na której umieszcza się nazwę okrętu lub oznakę przynależności do określonej floty w celu rozbudzenia dumy z przynależności do danej formacji czy okrętu, na którym pełni się służbę i którym można się szczycić.

 

 
 
Poleć tę stronę znajomemu Dodaj do ulubionych Ustaw jako stronę startową
Uwagi na temat strony kieruj do Webmastera. Innych informacji dotyczących
Marynarki Wojennej RP udziela Rzecznik Prasowy Dowódcy MW.
Każdorazowe wykorzystanie materiałów ze strony Marynarki Wojennej w całości lub we fragmencie wymaga pisemnej zgody.
© 2004 Marynarka Wojenna RP. Wszelkie prawa zastrzeżone.