Marynarka Wojenna RP
Untitled Document
poczta Marynarki Wojennejserwis informacyjny ZIMW


Historia


Oddział Zabezpieczenia Marynarki Wojennej jest spadkobiercą tradycji orężnych 1. Morskiego Pułku Strzelców jednostki, która na trwałe zapisała karty historii niebywałym bohaterstwem i męstwem podczas działań obronnych na polskim wybrzeżu we wrześniu 1939r.

1 Morski Pułk Strzelców wywodził swój rodowód z chlubnych tradycji Batalionu Morskiego utworzonego jeszcze w 1919r., który w składzie armii gen. Hallera obejmował polskie Pomorze. Pierwsze doświadczenia bojowe zdobywał w walkach w wojnie polsko – bolszewickiej 1920 r. Z inicjatywą zorganizowania Pułku Morskiego i wysłania go na front w okresie kiedy Polsce groziło śmiertelne niebezpieczeństwo wystąpił w czerwcu 1920 r. kpt. Adam MOHUCZY, wówczas dowódca kadry Marynarki Wojennej w Toruniu. W dniu 06 lipca 1920r. rozpoczęto formowanie Pułku Morskiego na bazie kadry Marynarki Wojennej (Toruń), Batalionu Morskiego (Puck) i Specjalistów Morskich (Modlin). Dowódcą pułku został kpt. Konstanty JACYNICZ, dowódcami poszczególnych batalionów zostali: 1 batalionu – kpt. Antoni WĄSOWICZ, 2 batalionu – kpt. Adam MOHUCZY, 3 batalionu - kpt. Włodzimierz STEYER.
Chwałę pułkowi przyniosły bohaterskie boje pod Zabielem, Nową Wsią, Suskiem i Ćwiklinem.
Pułk Morski w 1920 r. nigdy nie walczył całością swoich sił. Do akcji bojowej bataliony tego pułku wchodziły oddzielnie, w różnym czasie i w odległych od siebie rejonach (1 batalion – Ostrołęka, 2 batalion – Grodno), w zależności od sytuacji na froncie często zmieniały podporządkowanie. 3 batalion w walkach nie brał udziału.
O 1 batalionie morskim możemy przeczytać wzmiankę w komunikacie prasowym Naczelnego Dowództwa z dnia 06.08.1920 r.: „Npl. w dalszym ciągu atakuje Ostrołękę. Podkreślić należy pełną brawury działalność marynarzy na tym odcinku”, a także w rozkazie operacyjnym gen. ROJI: „Dziś npl. mimo kilkakrotnych ataków wszędzie odparty, przy czym szczególnym męstwem wyróżnił się batalion morski oraz część kawalerii. Dowódcy pododdziałów dotyczących podadzą mi nazwiska żołnierzy celem podania do odznaczenia.”
O 2 batalionie morskim czytamy w rozkazie gen. ŻELIGOWSKIEGO z dnia 28.08.1920 r.: „Za utrzymanie przyczółka mostowego Złotoria – Żółtki i brawurowe pięciokrotne odparcie ataków npl wyrażam swe uznanie kpt. MOHUCZEMU, oficerom , podoficerom i marynarzom i liczę na to, że 2 batalion morski nie zawiedzie mnie nigdy i nadal będzie bohatersko odpierał nawałę bolszewicką.”
Naczelne Dowództwo w komunikacie prasowym z dnia 30.07.1920 r. wyróżniło 2 batalion w następujący sposób: „Przy odpieraniu ataków w dniu wczorajszym odznaczyli się szczególnie 34pp i batalion morski.”
Fakt wyróżnienia obu batalionów morskich w rozkazach dowódców grup operacyjnych oraz w komunikatach Naczelnego Dowództwa, świadczy o ich wysokich walorach bojowych i znaczeniu stoczonych bitew.

Jesienią 1920 r. pułk rozwiązano. W Polsce Niepodległej zagadnienia morskie osiągnęły olbrzymi rozwój. Stało się więc koniecznością stworzenie doborowej piechoty przygotowanej do wykonywania zadań na wybrzeżu. Po 11 latach od rozwiązana pułku morskiego, w dniu 01.08.1931 r. utworzono na bazie Szkoły Podchorążych Rezerwy w Gródku Jagiellońskim k. Lwowa batalion morski. W dniu 20.09.1931 r. został przeniesiony do Wejherowa i rozlokowany w pięciu blokach ówczesnego Krajowego Zakładu Opieki Społecznej.
W okresie napiętych stosunków z Wolnym Miastem Gdańsk, 04.03.1934 r. batalion wystawił jedną kompanię strzelców do wzmocnienia załogi Składnicy Tranzytowej Westerplatte. Do 1937 r. oddelegowywano tam co sześć miesięcy pluton wartowniczy.
Batalion Morski stał się istotnym elementem wychowania patriotycznego w Powiecie Morskim, którego społeczeństwo ufundowało sztandar, wręczony w dniu 17.10.1937 r. przez ówczesnego Ministra Spraw Wojskowych gen. dyw. Tadeusza KASPRZYCKIEGO.
W swojej tradycji był on związany najsilniej z 1 batalionem pułku morskiego, stąd też na sztandarze znajdują się wyhaftowane nazwy i daty bitew stoczonych w wojnie 1920r. Na lewej stronie płachty znajdują się: wizerunek Matki Boskiej Swarzewskiej, jako Królowej Polskiego Morza, herby miast: Wejherowa i Pucka oraz Gryf Kaszubski, symbolizujący narodową i żołnierską dzielność Kaszubów. Odznaka batalionu posiada w środku tarczę, na której widnieje symboliczny rysunek lądu i morza oraz obnażony miecz i godło państwa. Oznacza to dewizę batalionu: „Straż nad polskim wybrzeżem”.
Zarządzeniem Ministra Spraw Wojskowych z 17.04.1937 r. Powstał 2 Batalion morski z siedzibą w Gdyni. 10.01.1938 r. Ministerstwo Spraw Wojskowych zmieniło nazwę z 1 i 2 Batalionów Morskich na 1 i 2 Morskie Bataliony Strzelców oraz ustaliło że oznakami formacji będą kotwice noszone na patkach kołnierza munduru, a na naramiennikach numeracja batalionu. 1 Morski Batalion Strzelców podlegał dowódcy Marynarki Wojennej. W lipcu każdego roku uczestniczył w tzw. koncentracji morskiej na Helu, w sierpniu brał udział w manewrach letnich 16 Dywizji Piechoty z Grudziądza. Od dnia 23.02.1939 r. dowodzony był przez ppłk Kazimierza PRUSZKOWSKIEGO. W dniu 23.03.1939 r., w ramach częściowej mobilizacji, został przekształcony w dwubatalionowy 1. Morski Pułk Strzelców. 24.08.1939 r. przeprowadzono pełną mobilizację. 1 MPS składał się z 2 batalionów, w których służyło 1841 oficerów, podoficerów i strzelców. Jednostka była jednym z głównych trzonów systemu obronnego Wybrzeża w ramach Lądowej Obrony Wybrzeża, której dowódcą był płk Stanisław DĄBEK.
Zadaniem pułku było: jak najdłużej bronić od zachodu dostępu do Gdyni w pasie ok. 15 km. W przypadku uderzenia przeważających sił niemieckich, opóźnić ich działania na kierunku Wejherowo – Gniewino – Kępa Oksywska.
Od czerwca 1939 r. żołnierze pułku przygotowywali stanowiska obronne na zachód i południe od Wejherowa (Szemud, Przetoczyno, Gowino, Gościcino, Zamostne, Orle). Wykonano 10 km rowów strzeleckich, 16 km zasieków z drutu kolczastego, 1,5 km przeszkód przeciwpancernych oraz 10 średnich i 17 lekkich schronów.
Pułk walczył z bezprzykładnym męstwem z przeważającymi oddziałami niemieckimi 207 Dywizji Piechoty, 32 Pułku Straży Granicznej , 5 Pułku Kawalerii i batalionu „SS Heimwechr Danzig”. Siły te po połączeniu przemianowano na Korpus gen. KAUPISHA, wsparte zostały silną artylerią oraz lotnictwem bombowym i myśliwsko – szturmowym. Pododdziały pułku broniły się na dominujących wzgórzach i skrajach lasów na zachód i południe od Wejherowa.
Od 1 do 6 września wysunięte elementy ubezpieczeniowe i rozpoznawcze pułku toczyły walkę z silnymi pododdziałami rozpoznawczymi niemieckich pułków. Do 7 września 1 MPS odpierał ataki wroga. Jednak 7 i 8 września nastąpiło główne uderzenie sił niemieckich, którego rezultatem było zagięcie lewego skrzydła obrony pułku, wdarcie się Niemców w niebronione obszary leśne w rejonie Gniewowo – Zbychowo. Wobec groźby okrążenia wieczorem 8 września ppłk Pruszkowski podejmuje decyzję o wycofaniu się pułku. Miasto Wejherowo zgodnie z rozkazem płk Stanisława DĄBKA – by uniknąć strat wśród ludności cywilnej oraz strat materialnych – nie było bronione.
9 września ma miejsce bohaterska obrona Redy. W dniach 10 -11 września pododdziały pułku toczyły krwawe walki pod Redą, Białą Rzeką, Zagórzem i Rumią. W międzyczasie miały miejsce akcje bojowe, w których uczestniczyły pododdziały w sile od drużyny do batalionu i to od pierwszych godzin wojny. Oto niektóre z nich:

  • 01 – 02.09.1939r. – walki graniczne placówek Zamostne, Platen Zamek – wzmocnione plutony;
  • 03 – 04.09.1939r. – nocny wypad 2 batalionu (bez komp.) na m. Wysoka i wzg. 126;
  • 06 – 07.09.1939r. – trzy nocne kompanijne wypady (Platen Zamek, Luzino, Zamostne);
  • 07.09.1939r. – leśny bój spotkaniowy w rejonie pod Przetoczynem;
  • 07.09.1939r. – trzy nocne kompanijne wypady(Gowino, Ustarbowo, Dąbrowski Młyn);
  • 08.09.1939r. – kontratak kompanii wzdłuż szosy Cegielnia – leśn. Biała;
  • 09.09.1939r. – bój spotkaniowy w rej. leśn. Marianowi i walki opóźniające na osi Marianowi – Reda (wzmocniona kompania);
  • 09.09.1939r. – bój spotkaniowy w lasach na zach. od Białej Rzeki (komp. ochotnicza);
  • 09 – 10.09.1939r. – doraźnie zorganizowana obrona Ciechocina (wzmocniony pluton).
12 września płk DĄBEK dokonał zwrotu zaczepnego trzema batalionami skrajem lasów na linii Zagórze – Reda. Wobec niepowodzenia natarcia na, w nocy z 12 na 13 września pułk wycofuje się w kierunku Kazimierza. Prawdopodobnie 13 września ppłk PRUSZKOWSKI polecił ukryć sztandar jednostki. Zadanie to powierzono chor. Stanisławowi MĄCE, który zginął 17 września zabierając z sobą tajemnicę miejsca ukrycia sztandaru. Do dnia dzisiejszego „skarb” ten czeka na odkrycie.
Na Kępie Oksywskiej 1 MPS walczył całością swych sił:
  • 11 - 12.09.1939r. – broni północno – zachodniego cypla Kępy Oksywskiej w rej. Kazimierza;
  • 13.09.1939r. – z Suchego Dworu naciera na Dębogórze – Dębową Górę – Kazimierz;
  • 14 – 15.09.1939r. – dwukrotnie atakowano Dębogórze (w nocy i w dzień);
  • 17 – 18.09.1939r. wykonano nocny wypad z Obłuża – Suchy Dwór – wzg. 14,4;
  • 18 – 19.09.1939r. – prowadzono walki opóźniające na osi wzg. 14,4 – Pogórze – Obłuże, kontratak na osiedle Pagod;
  • 19.09.1939r. – walki obronne na szosie Obłuże – Babi Dół, na wysokości wałów strzelnicy.
Pułk bronił się i atakował bez odpoczynku i bez uzupełnień 9 dni na przedpolach Gdyni i 10 dni na Kępie Oksywskiej. Przeważnie w osamotnieniu, walcząc z głównymi siłami korpusu niemieckiego. Uległ ogromnej przewadze w sile żywej i ogniowej.
1 MPS zakończył swój szlak bojowy w dniu 19.09.1939r., wraz z zakończeniem walk Lądowej Obrony Wybrzeża. W czasie 19 dni ciągłej walki straty pułku wyniosły: około 900 zabitych i rannych. W grupie oficerów straty wyniosły 61%, zaś w grupie strzelców 48%. Za czyny wyjątkowego męstwa na polu bitwy w obronie wybrzeża polskiego 1939 r., pułk został odznaczony Krzyżem Virtuti Militari.

W 1976 r. z sił 3 i 4 Oddziału Zabezpieczenia oraz wydzielonych stanowisk etatowych Komendy Garnizonu Gdynia i Węzła Łączności Dowództwa Marynarki Wojennej sformowano 3 pułk zabezpieczenia Dowództwa Marynarki Wojennej. W dniu 09.10.1983 r. Rozkazem z dnia 15.09.1983 r. Minister Obrony Narodowej nadał jednostce imię płk Stanisława DĄBKA, natomiast na podstawie Rozkazu Ministra Obrony Narodowej z dnia 02 sierpnia 1989 r. 3 pułk zabezpieczenia Dowództwa Marynarki Wojennej przejął bojowe tradycje i wyróżniającą nazwę 1 Morskiego Pułku Strzelców im. płk Stanisława DĄBKA. Jego zasadnicze siły stanowiły trzy bataliony zabezpieczenia. W jego skład wchodziła również Kompania Reprezentacyjna Marynarki Wojennej. Pułk brał udział w licznych uroczystościach patriotyczno – religijno – wojskowych w Wejherowie, Gdyni, Gdańsku, a także w uroczystościach centralnych w Warszawie. Współpracował z kołami kombatantów z Wejherowa i okolic, a także z władzami miasta Wejherowa i licznymi szkołami.

Funkcjonujący obecnie Gdyński Oddział Zabezpieczenia Marynarki Wojennej w swym zakresie działania, podobieństwie organizacyjnym, podległości służbowej, z zadaniami, dyslokacją, całą infrastrukturą i mieniem ruchomym, a także kadrą, marynarzami i pracownikami wojska stanowi bezpośrednią kontynuację 1 Morskiego Pułku Strzelców im. płk Stanisława DĄBKA. Wystąpiło w tym przypadku moralne prawo i obowiązek do ubiegania się o przejęcie i kontynuowanie chlubnych tradycji 1 Morskiego Pułku Strzelców. Jesienią 2007 r. rozpoczęto działania zmierzające do realizacji powyższego zadania. Obecnie cały proces wychowania i kształtowania kadry oraz marynarzy zasadniczej służby wojskowej oparty jest przede wszystkim na tradycjach orężnych 1. Morskiego Pułku Strzelców. W dalszym ciągu z dumą jest kontynuowane dzieło zapoczątkowane przez naszych poprzedników. Poprzez zachowanie historycznej ciągłości tradycji orężnych jednostki bohatersko broniącej polskiego wybrzeża w 1939 r., Oddział Zabezpieczenia Marynarki Wojennej zapisze nowe, piękne karty historii złotymi zgłoskami. Codzienna służba i praca kadry, marynarzy i pracowników wojska przyczyni się z całą pewnością do sławienia dobrego imienia Marynarki Wojennej, a także spopularyzuje wiedzę historyczną na temat 1. Morskiego Pułku Strzelców w świadomości społecznej.

 
 
Poleć tę stronę znajomemu Dodaj do ulubionych Ustaw jako stronę startową
Uwagi na temat strony kieruj do Webmastera. Innych informacji dotyczących
Marynarki Wojennej RP udziela Rzecznik Prasowy Dowódcy MW.
Każdorazowe wykorzystanie materiałów ze strony Marynarki Wojennej w całości lub we fragmencie wymaga pisemnej zgody.
© 2004 Marynarka Wojenna RP. Wszelkie prawa zastrzeżone.